Üretim ve Üretim Yönetimi Hakkında Özet Bilgiler

Üretim Yönetimi Kavramı Nedir?

ØGenel anlamda üretim yönetimi, “işletmenin elindeki iş gücü, sermaye, malzeme, bilgi ve enerji gibi girdilerin belirli süreçlerden geçirilerek istenilen miktar,kalite, fiyat, zaman ve yerde mal ya da hizmet elde edilmesi ve böylece işletme
amaçlarının en uygun biçimde karşılanması” işlemidir. Bir başka yaklaşımla “insanların ihtiyaç duydukları mal ve/veya hizmetleri uygun miktarda, kalitede, maliyette ve uygun zamanda üretilmesini sağlayacak biçimde, üretim faktörlerinin planlanması, örgütlenmesi, uyumlaştırılması ve denetimi işlevlerine” üretim
yönetimi adı verilir. Tanımından da anlaşılacağı gibi, üretim yönetimi her şeyden önce; fiyat, zaman, miktar ve kalite bakımından tüketici isteklerini en iyi biçimde karşılayacak
mal ve/veya hizmet üretmeyi amaçlar. Bu arada işletmenin hammadde, makine ve insan gücü kaynaklarından yararlanma düzeyini yükseltmeyi hedef alır. Başka bir deyişle, üretim yönetimi; hangi malların ne miktarlarda, hangi özelliklerde, nerede ve kimin tarafından yapılacağı sorularına cevap bulmaya çalışır.

uretim

Üretim yönetimi, işletmelerin diğer fonksiyonel bölümleriyle (pazarlama, finans, personel vb.) yakından ilgilidir. İyi bir üretim yönetimi için bu ilişkilerin yakından bilinmesinde yarar vardır. Üretim yönetiminde amaç, üretilen mal ve hizmetlerin kalite ve fıyatlarıyla tüketiciyi tatmin etmek ve talebi sürekli hâle getirrmektir. İşletme, üretimde bulunurken kâr elde etme amacını da güdecektir. Bu amaçları gerçekleştirmek için üretimi verimli bir şekilde örgütlemek ve üretim sirasında bu verimliliği arttıracak tedbirleri almak üretim yönetiminin görevidir.

 

Üretim yönetimine ilişkin sorunlar, iki başlık altında toplanabilir. Bunlardan birisi üretim sistemlerinin kurulmasına ilişkin bulunurken, ikinciside kurulan sistemin işletilmesine ilişkin bulunmaktadır.

 

Üretim Sistemlerinin Kurulmasına İlişkin Sorunlar

Üretim sistemini kurma sorunu, yeni bir işletme kurulacağı zaman veya kurulu sistemde sonradan bazı değişiklikler yapılacağı zaman ortaya çıkar. Üretim sistemlerinin kurulmasında gerekli en önemli kararlardan birisi, işletmenin kuruluş yerini seçmektir. Kuruluş yerine karar verdikten sonra, sıra seçilen üretim sistemini ve her türlü üretim olanaklarını kuruluş yerine konumlandırmaya gelir,
Bu işleme fabrika düzenleme veya iş yeri düzenleme adları verilir. İş yerini düzenlemede dikkate alınacak temel ilke, üretim için gerekli olan canlı veya cansız
bütün varlıkların hareket miktarlarını en az düzeye indirmeye çalışmaktır.

Uygun olmayan bir konumlandırmanın; enerji kaybı, kargaşa, yüksek ıskarta
oranı, gecikme, yönetim ve denetim güçlüğü gibi olumsuz etkileri ortaya çıkabilir. Bu
etkilerin üretim maliyetlerini arttıracağı açıktır. Bu nedenle, üretim maliyetlerini mümkün olduğu kadar azaltacak bir üretim sistemi kurulmaya çalışılmalıdır. Daha açık
bir deyişle, üretim sistemi kurulurken tüm olanaklar üretim maliyetlerini azaltacak
biçimde dengeye getirilip yerleştirilmelidir.

 

Üretim Sistemlerinin işletilmesine İlişkin Sorunlar

Üretim olanaklarının değişik işlem merkezleri arasında dağıtımı, her türlü
maddenin taşınması ve depolanması yapıldıktan sonra, sıra kurulan üretim sisteminin işletilmesine gelir.

Malların işletmede izleyeceği yolu, başka bir deyişle, hangi işlem merkezlerinden geçeceğini, hangi üretim programlarının ne zaman uygulanacağını, iş emirlerinin nasıl çıkarılacağını ve uygulamanın nasıl izleneceğini saptamak, bu alandaki sorunların belli başlılarını meydana getirir. Söz konusu eylemlere, yol belirleme (routing), zamanlama (scheduling), yürütme (dispatching) ve izleme(expediting) denir.

 

Üretim sistemlerinin işletilmesinde karşılaşılan en önemli sorunlardan birisi
de ne zaman ve ne kadar üretim yapılacağıdır. Bu sorun, üretim planlamasıyla çözüme kavuşturulmaya çalışılır. Üretim planlaması ise talep veya satış tahminlerine dayanır. Üretim planlarından yararlanılarak üretim programları hazırlanır. Hangi mamulün, ne zaman ve hangi işlem merkezlerinde işlem görerek üretileceği üretim programlarıyla belirlenir. Uretim programları hazırlanırken GANT, CPM ve PERT gibi tekniklerden yararlanılabilir.

 

ÜRETİM PLANLAMASI NEDİR?

uretimde planDiğer planlarda olduğu gibi, üretim planları da gelecekteki üretim faaliyetlerini düzenleyici bir nitelik taşır. Uretim planlarının yapılmasından beklenen
amaçlar; üretimin aksamadan düzen içinde yürümesini, gereksiz faaliyetlerin elimine edilmesini ve üretime ilişkin her türlü faaliyetin birbiriyle uyum içinde bulunmasını sağlamaktır. Bu amaçlara uygun olarak tüm üretimin miktar, kalite. yer, zaman ve çalışacak insan gücü bakımından planlanması gerekir. Dolayısıyla üretim planlaması; hangi mamullerin, nerelerde, kimler tarafından, ne zaman ve nasıl üretileceğini gösteren planların hazırlanmasıdır. Bunun yanında üretim
planlaması, üretim maliyetlerinin en düşük düzeyde gerçekleşmesine veya işıetme
karının en yüksek düzeye ulaşmasına katkıda bulunmayı da amaçlar. Üretim plan.
laması; üretim programının hazırlanması ve fıili üretimin planlanması şeklinde iki
aşamada gerçekleştirilir

 

Üretim Programları

uretimde programÜretim programları, üretim planlamasının miktar, kalite ve zaman ile ilgili yönlerini kapsar ve böylelikle üretim planlamasını tamamlayan bir unsur işlevi görür. Diğer bir ifadeyle, üretim programları, bir işletmede belirli bir plan dönemi içinde hangi mamullerin, hangi miktarlarda ve ne zaman üretileceğini gösteren ayrıntılı programlardır.

Hangi mamulün ne miktarda üretilmesi gerektiğini belirlemek için üretim programlarının hazırlanmasından önce, üretilmesi düşünülen mamulün talep ve satış düzeyinin belirlenmesi gerekir. Üretim miktarını belirlemek için, sadece mümkün olabilecek satış hacmini esas almak doğru olmaz. İşletme faaliyetlerinin sürekliliği ilkesi göz önünde tutulursa, satışlar azalsa dahi belli bir düzeye kadar
stoklama veya depolama amacıyla üretim yapılmalıdır

 

Fiili Üretimin Planlanması

Fiili üretimin planlanması; üretim hazırlıklarının planlanması, üretim sürecinin veya işleminin planlanması olmak üzere iki aşamada yapılır

 

STOK KONTROLÜ NEDİR?

isletmelerde stok kontoluİşletmeler, üretim sürecinin aksamaması ve talep düzeyinde meydana gelebilecek değişmelere uyum sağlanabilmesi için belirli miktarlarda hammadde,işletme malzemesi ve mamul maddeleri stok ederler. Dolayısıyla, stok kontrolü
üretimin planlaması ve kontrolü ile yakından ilgilidir. Stok, gelecekteki ihtiyaçları karşılamak için en ekonomik olan stok miktarlarının, işletmenin üretim, satış ve mali durumunun da dikkate alınarak belirlenmesini ve stok miktarlarının sürekli kılınması konularını kapsar. Stok kontrolünde şu sorular göz önünde tutulur:

– Hangi maddeler stok edilmelidir?
– Stok miktarı ne kadar olmalıdır?
– Stok için siparişler ne zaman yapılmalıdır?

Stok bulundurmanın maliyeti, ihtiyaç duyulan stokların temin edilmesi ve
eıde bulundurulması veya depolanması sırasında karşılaşılan giderlerdir. Bu giderler, sipariş giderleri ve stoklama giderleri olmak üzere iki gruba ayrılır.

 

Stok Kontrol Yöntemleri Nelerdir?

Stok kontrolünün amacı, yukarda açıklanan maliyetler arasında bir denge kuran ekonomik veya optimum stok düzeyinin belirlenmesidir. Stok kontrolü konusunda birçok yöntem veya teknik geliştirilmiştir. Bu yöntemlerin amacı; her maldan elde ne kadar stok bulundurulması gerektiği, stokların hangi düzeye düşünce yenileneceği ve yeniden sipariş miktarının belirlenmesidir. Başlıca stok kontrol yöntemleri arasında; maksimum-minimum, yol gösterici sipariş, çift kutu, göz kararı sıparış verme, ABC, ihtiyaca göre sipariş, grup hâlinde sipariş ve ekonomik sıparış mıktarı yöntemleri sayılabilir. Burada, bu yöntemlerden uygulamada en çok rastlanılan “maksimum-minimum” ve “ekonomik sipariş miktarı” yöntemleri açıklanmıştır.

 

 KALİTE KONTROLÜ NEDİR?

kalite kontrolüSanayi işletmelerinde imal edilen malların önceden belirlenen standartlara uygunluğunu saptama anlamındaki kalite kontrolü, üretim fonksiyonu içinde
önemli bir yer tutar. Kalite kontrolü, bir mamulün standartlara uygunluğunu belirlemek kadar, söz konusu mamulün gerekli kalitede olmasını öngören kanun
ve/veya yönetmelik hükümlerine de uygun olup olmadığını belirlemeyi hedef
alır. Kalite kontrolü maliyetlerle yakından ilişkili olduğu için büyük önem taşır.
işletmede belirli bir mamul için öngörülen kalite standartları ne kadar yüksek
tutulursa (ki bu standarttan sapmanın ya da mamul imalat hatasının %1 gibi çok
düşük tutulması anlamına gelir) üretim maliyetleri de o oranda artar. Oysa, nis-
peten daha düşük kalite standartlarına rıza gösteren ya da standarttan sapma-
lara daha fazla göz yuman bir üretim departmanı nispeten daha düşük maliyetle
mamul üretebilir. Amaç, birinci durumda mamulün piyasada daha yüksek fiyatla
ve daha az talep edilme şansına sahip olmasına karşılık ikinci durumda mamu-
Iün piyasada daha çok talep edilmesi ve daha düşükk fiyatla satılması ihtimalinin
yüksek olduğu söylenebılır.

 

BAKIM PLANLAMASI NEDİR?

bakımÜretim tesislerinin fiziksel yapısını sürekli olarak çalışır durumda tutmak amacıyla yapılan faaliyetlerin tümü bakım planlaması olarak tanımlanır.
Gunumuz sanayı ışletmeleri açısından bakım plan ve programlarının hazırlanması ve yürütülmesi çok büyük önem taşımaktadır. Bakım mühendisliğinin temel fonksiyonları şunlardır:

Ø Mevcut fabrika, makine ve teçhizatın korunması,

Ø Mecvut bina ve arazinin korunması ve bakımı,

Ø Makine teçhizatının periyodik denetimi,

Ø Yan tesislerin, enerji tüketim ve nakil tesisatının kontrol ve bakımı

Ø Mevcut makine ve teçhizatın tesisi ve binaların işası,

Ø Bakım hizmetlerinden yararlanma düzeylinin arttırılması

 

İşletmelerde bakım planlaması örgütlemesi çalışmalarında ; işletmenin üretim türü, işletmenin büyüklüğü, kullanılan makine ve araçlar, işgören eğitimi vb. faktörler özellikle dikkate alınmalıdır.

 

Eğitim kategorisi içerisinde yer alan diğer makalelerimizi incelediniz mi? Sizin için faydalı içerikler olabileceğini düşünüyoruz. ( Konu Linki )

Yazar Hakkında

AnonimYufersu {Yufersu}[email protected]

Yorumlar


Sen de Yorumla!( Dikkat! Yorum bildirimlerinden anında haberdar olmak için lütfen doğru mail adresi giriniz.)